Odleżyny – przyczyny i klasyfikacja

odleżyny

Odleżyny to poważny problem, który występuje u osób długotrwale unieruchomionych. Są one efektem ucisku, a tym samym niedotlenienia tkanek, które prowadzi do powstania owrzodzeń, martwicy i trudno gojących się ran. Wiążą się one nie tylko z bólem, ale także wysokim ryzykiem infekcji i powikłań.

Odleżyny powstają w tych miejscach na ciele, które są narażone na długotrwały ucisk – najczęściej spowodowany pozostawaniem w tej samej pozycji, ale niekiedy także obecnością opatrunku gipsowego lub zaopatrzenia medycznego (np. zgłębnika nosowo-żołądkowego). Rany zwykle obserwuje się na: pośladkach, kości krzyżowej, kości ogonowej, piętach, łopatkach, łokciach, uszach oraz z tyłu głowy. Warto pamiętać, że odleżyny nie powstają tylko w pozycji leżącej.

Jak wyglądają odleżyny?

To, jak wyglądają odleżyny zależy od ich stopnia zaawansowania. Najczęściej klasyfikuje się je zgodnie ze skalą Torrance’a. Wyróżnia się:

  • odleżyny I stopnia: skóra nie jest uszkodzona, pojawia się zaczerwienienie i miejscowe zmiany temperatury;
  • odleżyny II stopnia: zaczerwienienie nie znika, naskórek ulega uszkodzeniu, pojawiają się zaburzenia mikrokrążenia, obecne są pęcherze, obrzęk oraz ból;
  • odleżyny III stopnia: uszkodzenia sięgają tkanki podskórnej, pojawiają się owrzodzenia i rana, która zwiera ziarninę i masy rozpadających się tkanek;
  • odleżyny IV stopnia: uszkodzenia są bardzo głębokie (sięgają do powięzi), na ich dnie widoczna jest martwica w czarnym kolorze;
  • odleżyny V stopnia: zmiany martwicze obejmują głębokie tkanki (także kości i stawy) oraz okoliczne struktury.

Rany mogą ulegać zakażeniom bakteryjnym. Wówczas sączy się z nich żółta, ropna wydzielina, pojawia się przykry zapach, a skóra wokół rany jest zaczerwieniona. Niekiedy obecne są także objawy ogólne, np. podwyższona temperatura ciała. Najbardziej niebezpieczną sytuacją jest przejście infekcji na kości lub szpik i rozwinięcie się sepsy.

Jak powstają odleżyny?

Odleżyny powstają, gdy tkanki są poddawane długotrwałemu lub powtarzającemu się uciskowi. W efekcie nie dociera do nich wystarczająca ilość krwi, tlenu i substancji odżywczych. Dochodzi do stopniowego obumierania tkanek, a tym samym pojawienia się owrzodzeń i zmian martwiczych.

Kto jest najbardziej narażony na powstanie odleżyn?

Na powstanie odleżyn są narażeni wszyscy unieruchomieni pacjenci – zwłaszcza nieprzytomni, po urazie rdzenia lub z upośledzeniem czucia (nie odczuwają oni dyskomfortu i potrzeby zmiany pozycji). Do czynników ryzyka zaliczane są:

  • wiek powyżej 75 lat,
  • niezdolność do samodzielnego wykonywania ruchów,
  • nietrzymanie moczu i kału,
  • niektóre choroby przewlekłe (m.in. cukrzyca),
  • niedożywienie,
  • nieodpowiednia podaż białka w diecie,
  • wrażliwa i delikatna skóra.

W powstawaniu odleżyn dużą rolę odgrywa niewłaściwa pielęgnacja, a także nieodpowiednio przygotowane łóżko chorego (wszelkiego rodzaju zagniecenia na prześcieradle, okruszki, brak materaca przeciwodleżynowego itp.).

Co robić, gdy pojawią się objawy odleżyn?

Opiekun osoby unieruchomionej, który zaobserwuje na skórze pierwsze objawy odleżyn powinien natychmiast wdrożyć profilaktykę przeciwodleżynową (właściwie powinna się ona rozpocząć jeszcze przed pojawieniem się dolegliwości). Wskazana jest także konsultacja z lekarzem lub pielęgniarką środowiskową. Dokonają oni oceny stopnia odleżyn i wskażą odpowiednie postępowanie.

Leczenie odleżyn zależy od ich stopnia zaawansowania. Postępowanie obejmuje zwykle stosowanie środków miejscowych oraz specjalnych opatrunków. Bardziej zaawansowane zmiany mogą wymagać interwencji chirurgicznej. Całkowite wyleczenie odleżyny jest możliwe.

Zobacz: Co powinno znaleźć się w pokoju chorego?

Similar Posts

One thought on “Odleżyny – przyczyny i klasyfikacja

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *